Bijna iedereen heeft een kindertrauma. Oplossing? "Word je eigen ouder."

Gepubliceerd: 25 september 2025

Geen enkele opvoeding is perfect. Al had je de leukste ouders van de wereld, geen enkele ouder kan op ieder moment van de dag de behoefte van zijn of haar kind aanvoelen, laat staan vervullen. Vier op de vijf kinderen bereikt dan ook de volwassen leeftijd met een trauma.

Nu denken we bij trauma steeds aan Trauma’s met een grote T. Misbruik, mishandeling, een vechtscheiding of een rampzalige gebeurtenis met dood en verderf. Maar er zijn ook trauma’s met een kleine t. Hardwerkende ouders, die meer tijd op het werk doorbrengen, dan thuis met de kinderen. Ouders die zelf opgegroeid zijn in een omgeving waar niemand zich om hun psychologische toestand bekommerde en die dus niet weten hoe zij kun kind moeten lezen, op zijn of haar gemak stellen of laten weten dat ze goed zijn.

Gabor Maté en Tim Fletcher

Ik woonde een webinar bij van Gabor Maté en Tim Fletcher en wat zij vertelden raakte mij diep. Het ging over trauma, vaak leidend tot verslavingen op latere leeftijd en de manier waarop wij mensen onszelf vaak tekortdoen zonder dat we het doorhebben. Terwijl ik luisterde, voelde ik hoe veel van zijn inzichten ook aansluiten bij mijn eigen reis, mijn werk met de community en alles wat ik de afgelopen tijd bij blckbx heb ervaren.

Mijn onvrijwillige vertrek daar, raakte een diepe kern in mij, waarbij mensen die je als evenwichtige volwassenen beschouwt ineens een onvoorstelbare onverschilligheid aan de dag kunnen leggen. Ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken. Dat is gedrag dat hoort bij een 7 jarig kind, niet bij mensen die verantwoordelijk zijn voor de nieuwe media in ons land.

1978. Met mijn rode coltruitje, op de klassenfoto van de kleuterschool.

Wat zit er achter verslavingen of genderdysforie?

Wat me bijbleef is dat verslaving nooit het kernprobleem is, maar een symptoom. Het echte verhaal zit eronder: de pijn die we als kind hebben meegedragen. Het is daarom des te gruwelijker, dat bij verslavingszorg veel focus uitgaat naar het verhelpen van de verslaving, maar hardnekkige kindertrauma’s veel minder (ik zeg bewust niet ‘onvoldoende’) worden behandeld. Zo, vermoed ik, is het ook bij genderdysforie. Pubers en volwassen die zich zó niet gezien of geliefd voelen, dat ze zichzelf liever voor schut zetten of beschadigen, dan gewoon van zichzelf te houden zoals ze geboren zijn.

Fletcher noemde het “trauma met de kleine t”. De momenten waarop iets liefdevols dat er had moeten zijn, ontbrak. Denk aan de warmte, de nabijheid of de erkenning die je als kind had willen voelen, maar die er niet was. Dat geeft een diep gevoel van alleen zijn en niet kunnen verbinden. Omdat je als kind afhankelijk bent van de volwassenen om je heen, kun je niet weglopen. Je past je aan, draagt maskers en leert jezelf te overleven door te zijn wie de ander wil dat je bent. Elk kind reikt uit naar zijn ouders om liefde en erkenning te vinden, zoals kleine vogeltjes in hun nest automatisch hun bek opensperren als papa of mama met voedsel aan komt zetten. Systemisch heet de drijvende kracht achter die uitreiking ‘magische liefde’ en die bestaat alleen van een kind naar zijn ouders. Niet andersom.

Ook de oorzaak van relatieproblemen

Dit patroon van uitreiking, onvervulde uitreiking om precies te zijn, neem je vaak decennia lang met je mee. In relaties bijvoorbeeld, waarbij je jouw partner opzadelt met de taak om jou te erkennen en lief te hebben. Bij de minste of geringste twijfel, ga je nóg harder je best doen, want zonder zijn of haar liefde, voelt het alsof je dood gaat.

Ik herken dat sterk: hoe ik soms te veel vanuit de verwachting van anderen heb gehandeld, in plaats van vanuit mijn eigen innerlijke kompas. In mijn Human Design leerde ik al dat mijn energie en richting juist uit authenticiteit komen, uit mijn hart, maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Een voorbeeld daarvan was mijn tomeloze inzet bij blckbx tv, zodat ik maximale waardering zou krijgen. Daarbij verloor ik mijn eigen grenzen en vooral mijn energie uit het oog. De betere overtuiging zou hier zijn: “Voor jullie tien anderen!”, maar zo denken de meeste mensen niet, want dat kon je vroeger bij je ouders ook niet zeggen.

In de GRATIS community van University of ME® werken we samen aan het ontdekken van wie je werkelijk bent en welke trauma’s je na al die jaren eens daadwerkelijk mag loslaten. Spreekt deze column je aan, word dan lid.

Gebrekkige herinneringen aan je kindertijd

Fletcher liet ook zien hoe trauma ons brein beïnvloedt. Bij voortdurende stress maakt een kind cortisol aan. Als dat blijft duren, vervaagt de scheiding tussen de linker- en rechterhersenhelft. Dat kan leiden tot geheugen-gaten en emotionele reacties die je zelf niet kunt plaatsen. Het verklaart ook waarom je soms heel rationeel over iets pijnlijks kunt spreken, zonder erdoor geraakt te lijken.

Om een voorbeeld te geven, coachte ik ooit iemand die als kind door meerdere mensen in haar familie was misbruikt. Terwijl zij haar verhaal deed, stroomde bij mij de tranen over mijn wangen, maar zij vertelde het alsof ze een boodschappenlijstje aan het voorlezen was. De emotionele gebeurtenis was door haar blijkbaar op rationele wijze ‘verwerkt’, maar een combinatie van precies de verkeerde prikkels, zou bij haar een ongekend emotionele reactie teweeg kunnen brengen, zonder dat ze precies weet waarom. Vaak ervaren mensen na zo’n reactie veel spijt en kunnen ze lastig duiden waarom de stoppen nu precies doorsloegen.

Het gevoel niet genoeg te zijn

En dan zijn er de gevolgen in relaties. Kinderen die zich afgewezen voelen, ontwikkelen vaak het idee dat ze “een nul” zijn. De angst om die vermeende waardeloosheid te tonen, maakt dat ze partners wegduwen of juist verstikken met hun behoefte aan bevestiging. Het is een gevangenis waar je zonder bewustwording nauwelijks uitkomt. Ik heb dit in mijn omgeving gezien, maar ook bij mezelf: de neiging om te veel te geven of te veel te vragen, uit angst om niet gezien te worden. Soms wel tien of twintig keer per dag om een knuffel of ‘ik hou van je’ vragen en daarmee je partner eerder verstikken, dan in vrijheid van je laten houden.

Wat me raakte is ook hoe herkenbaar sabotage hierin is. Hoop hebben, telkens uitreiken naar verbinding, maar steeds opnieuw het deksel op je neus krijgen. Op een gegeven moment besluit je: beter hoop ik maar niet meer, dan word ik ook niet meer gekwetst. Ik herken dat van mijn tijd bij blckbx tv. Hoe vaak ik probeerde verbinding te maken, mijn zorgen te delen, maar telkens stuitte op tegenwerking of stilte. Niemand in het bestuur was in staat enige vorm van empathie te tonen aan medewerkers en dat gedrag verbaasde mij vanaf dag één ontzettend. Het maakte dat ik me een vervangbaar radertje in het geheel voelde en dat bleek daadwerkelijk zo te zijn, al ben ik niet vervangen, maar gewoon geschrapt.

Behoefte van anderen voor die van jezelf laten gaan

Een derde element dat Fletcher benadrukte, is dat kinderen met een trauma onbewust geleerd hebben hun eigen behoeften te negeren. Die van de ander doen er wel toe, want de uitreiking naar liefde en erkenning maakt, dat ze geleerd hebben te pleasen en toneelstukjes op te voeren. Ze leren zichzelf wegcijferen, soms zelfs tot codependentie erop volgt. Zodra ze ooit wél voor zichzelf opkwamen, kregen ze vaak te horen dat ze egoïstisch of narcistisch waren en dat gebeurt in het volwassen leven ook. Immers, ze hebben het imago opgebouwd altijd klaar voor je te staan en die ene keer dat jij dan je grens aangeeft, komt het er vaak uit als een stoomketel die op ontploffen staat en schrikt de omgeving van je heftige reactie. Met alle gevolgen van dien.

Dat resoneerde sterk, omdat ik die spiegel zelf ook kreeg voorgehouden in situaties waarin ik juist voor mijn eigen waarden wilde staan. Nadat ik mijn grenzen duidelijk had aangegeven, gooide ik bij het gevoelloze blckbx-bestuur alle ruiten in. En dat terwijl zij zichzelf wel vaak bedienden van kinderlijk gedrag, patstellingen en het achter de schermen denigreren van anderen ter meerdere eer en glorie van zichzelf.

“Ik krijg pas liefde als ik perfect ben”

De overtuiging die hieruit groeit, is dat je perfect moet zijn om liefde en respect te krijgen. Het gevolg: altijd over je eigen grenzen gaan, te hard werken, de lat voor jezelf onmenselijk hoog leggen. En tóch nooit het gevoel hebben dat het genoeg is. Ik zie dit niet alleen in mezelf, maar in onze samenleving als geheel. Het is precies waarom ik University of ME® ben begonnen: een plek waar we terug kunnen naar authenticiteit, verbinding en veiligheid.

Je reageert vanuit je oerbrein

Therapeutisch begint heling volgens Fletcher bij het kalmeren van de hersenstam en het limbisch systeem. Pas als je systeem tot rust komt, kun je nieuwe lessen leren. Misschien is dat ook wel mijn eigen weg: rust leren brengen in mezelf en in de omgeving die ik wil bouwen, zodat er ruimte komt voor iets nieuws. Dit kun je doen door je nervus vagus tot rust te brengen via ademhaling, meditatie of zelfs psychedelische middelen.

De kern van de boodschap van Maté en Fletcher vind ik prachtig: “Word je eigen ouder.” Geef jezelf de koestering, het respect en de liefde die je gemist hebt. Elk kind wil zich waardevol, geliefd, goed genoeg, betekenisvol en veilig voelen. Als dat er niet was, belanden die onvervulde behoeften vaak bij partners of therapeuten. Maar de sleutel ligt in onszelf.

De vragen die hij stelde blijven bij hangen:

• “Welke woorden had ik willen horen van mijn ouders?”

• “Welke vragen hadden ze me mogen stellen?”

• “Hoe had ik willen dat ze reageerden?”

• En vooral: “Kan ik dat nu, als volwassene, aan mijn kleine zelf geven?”

Voor mij voelt dat als een uitnodiging om opnieuw mijn kindertijd te herbeleven. Mijn kleine ik opvoeden als kind dat niet langer afhankelijk van erkenning van buiten, maar zelf die bron van liefde en veiligheid geworden is.

Voor jou tien anderen!

Ik ben genoeg.
Ik ben belangrijk.
Ik word geliefd.
Ik heb betekenis.
Ik ben veilig.

Jij ook?

Lieve groet,

Igor van Kaam