Polarisatie en Populisme: tekenen van een op handen zijnde Fluwelen Revolutie.
Het failliet van de Democratische Rechtstaat. Gepubliceerd: 27 oktober 2025
Vroeger, toen ik nog een klein jongetje was, werd er bij mijn moeder thuis fanatiek over politiek gesproken. De ene helft was overtuigd PvdA en de andere waarschijnlijk iets van CDA. Het ging er dan soms hard op over geloof en arbeidsrechten en de zondag daarop kwam iedereen weer bij elkaar en werd er koffie gedronken en daarna een biertje. Zo ging het bijna iedere zondag, want het was traditie om op zondagen naar de ouders te gaan, na de mis uiteraard.
Het leven leek zo logisch toen, zonder afleiding van mobiele telefoons en sociale media. Maar goed, als kind lijkt het leven vaak sowieso logisch, als er weinig is om je zorgen over te maken. En als er problemen waren, dan was je daar grotendeels in opgegroeid en paste je je aan.
Vind je mijn columns leuk? Wil je mij steunen in mijn werk? Dat kan door een donatie te doen aan: https://whydonate.com/nl/donate/nlp-analyse-video
Hollandse nuchterheid
Gaandeweg werd de wereld grimmiger, al vond ik de beelden van de krakersrellen en de demonstraties tegen de neutronenbom toen al best beangstigend. Amsterdam werd in die tijd, de jaren ‘80, geterroriseerd door de Chinese en Yoegoslavische maffia en het was echt geen leuke stad om te wonen, blijkbaar. Maar goed, ik woonde in Roosendaal. Wist ik veel…
Inmiddels is een discussie over politiek not done in kringen waar mensen er een andere mening op na houden dan jij. Hoe is dat zo gekomen? Wel, het exacte antwoord weet ik natuurlijk niet, maar soms heb ik het gevoel dat een deel van die intolerantie is overgewaaid uit de Verenigde Staten. Daar kon je toen al een restauranthouder aanklagen als er nog een kogeltje in je versgeschoten fazant zat. In Nederland was dat een teken, dat het echt wild was! De meeste buitenlandse toeristen begrijpen ook niet, dat er geen hekken langs de grachten in de hoofdstad staan. Nederlanders stellen: “Je moet er gewoon niet in vallen.”
Die Hollandse nuchterheid lijkt verdwenen, net als de Hollandse humor. Oudejaarsconferences waren bedoeld om de draak te steken met politici en de narren, Wim Kan en Seth Gaaikema, hadden hoog aanzien in die kringen. Het ging met een elan, een zuiverheid en een knipoog, die we vandaag de dag nauwelijks meer herkennen. Dat was te merken toen Youp van ’t Hek uit de bocht vloog met Buckler, een alcoholvrij biermerk. Zijn grap daarover maakte, dat het merk roemloos ten onder ging. Wat een contrast met de onschuldige grappen en sketches van André van Duin.
World Trade Towers
In 2001 vlogen er twee vliegtuigen in de World Trade Towers. Toen nog, waren er slechts een handjevol mensen die twijfelden aan het verhaal van de kapers, de interne branden in de gebouwen. Het leed van de mensen die opgesloten zaten in de torens en de spectaculaire beelden van het instorten van de torens maakten ons stil en solidair. Alsof de intensiteit van de beelden de meeste mensen dwong om verder geen vragen te stellen.
Inmiddels weten we dat die vliegtuigen veel te klein en licht waren om door het stalen pantser van die torens heen te dringen. We weten dat dit soort wolkenkrabbers nooit door brand alleen konden instorten en dankzij Building Seven weten we, dat de torens gewoon opgeblazen zijn door vakkundige demolition teams. Het blijf alleen gissen naar de aanleiding? Wie doet er nou zoiets?
9/11 maakte in ieder geval in veel mensen iets los en toen Covid-19 de wereld in geholpen werd, werd dat handjevol twijfelaars ineens een groep van maar liefst 20% van de bevolking. Er klopte wederom wetenschappelijk zo weinig van het verhaal, dat het onmogelijk een vleermuis of een pengolin kon zijn geweest, dat mondkapjes minuscule virusdeeltjes konden tegenhouden en dat nog voordat mensen ooit van Covid-19 gehoord hadden, er een vaccin gepatenteerd was. Voor wat betreft die mondkapjes werd nog krampachtig aan de druppel-theorie vastgehouden, maar toen die onwerkelijk bleek, werd duidelijk dat zuivere wetenschap gewoon werd geboycot om een verhaal in stand te houden.
De goedgelovigheid smolt als sneeuw voor de zon, bij velen, maar nog lang niet bij iedereen. Gelukkig is er maar een klein beetje licht nodig, om een verder duistere ruimte te verlichten.
Polarisatie
Het krampachtig vasthouden aan een eenzijdig wetenschappelijk verhaal, in combinatie met de cognitieve dissonantie van mensen, dat ze gemakkelijker voor de gek gehouden kunnen worden, dan dat ze zich ervan laten overtuigen dat ze voor de gek gehouden zijn, zette de wereldbevolking tegen elkaar op. Er werden scheldnamen bedacht, zoals Wappie en Complotdenker (bedacht door de CIA voor mensen die achteraf terecht twijfelden aan het verhaal rondom de moord op John F. Kennedy).
Toen de interesse in corona afzwakte, kon je op je klompen aanvoelen dat Oekraïne en klimaat de volgende troeven zouden zijn. Je bent Poetin-lover als je de geschiedenis van de Oekraïne kent en weet dat de Verenigde Staten achter de Maidan Revolutie en het afzetten van Yanukovych zat. Je bent klimaatontkenner als je het logische redeneervermogen hebt om te begrijpen dat de mens nauwelijks invloed heeft op het klimaat op aarde, laat staan bij machte is enige verandering hierin terug te draaien, nog los van de economische ramp die dit zou betekenen.
Slechts een enkeling gelooft nog in de zelfmoordpil die de ‘17 Sustainable Development Goals’ heten, al lijkt tijdens de verkiezingen deze week, dat enkel Lidewij de Vos van FVD de enige die dat logisch redeneervermogen bezit. Wie goed zijn huiswerk doet ziet, dat bijna niemand zijn portemonnee wil trekken voor een probleem dat enkel in modellen bestaat, maar met het blote oog niet is waar te nemen. Gelukkig maar; dat was vijf jaar geleden met corona wel anders.
Gaza-conflict
Het verhaal werd anders op 7 oktober 2023, toen strijders van Hamas de strengstbewaakte grens ter wereld, die van Israël, overstaken op scooters en met paragliders. Maar hier verandert er iets aan de opzet van de discussie. Israël schiet zichzelf letterlijk in de voet, maar schreeuwt moord en brand en wijst Hamas als zondebok aan. Dit is hun kans om Gaza leeg te vegen. De wat meer conservatieve burger, vaak met christelijke achtergrond, vindt dat Israël zich mag verdedigen en de wat meer progressieve burger bezwijkt voor het leed dat de Palestijnen wordt aangedaan, door hun woongebied overhoop te schieten.
Wederom is er slechts een enkeling die zich afvraagt of hij niet naar een perfect georchestreerd toneelspel aan het kijken is, met échte, onschuldige doden. Van onschuldige doden schrikt die enkeling niet meer, want die waren er ook bij 9/11 en zeker bij Corona. Dat er gemakkelijk ‘over lijken’ wordt gegaan is die enkeling niet meer vreemd. Abraham Lincoln en de gebroeders Kennedy waren de eersten. Maar vanwege het leed en de afleiding blijft het dit keer bij die enkeling. Ik weet dat velen die de bovenste alinea’s lezen, ook geloven dat ik gek geworden ben. Mijn antwoord: “Zo voelt cognitieve dissonantie”.
Een nieuw tijdperk breekt aan
Deze uitspraak doet me denken aan de kaart Zwaarden X van de Tarot. Op deze kaart ligt een persoon met 10 zwaarden in de rug, dood op de grond en op de achtergrond komt de zon langzaam op. Hij markeert voor mij het einde van een tijdperk, vol goede ideeën, die nu eigenlijk heel slecht blijken uit te pakken.
De afgelopen eeuwen werden gedomineerd door het denken. “Cogito Ergo Sum” (1644), ik denk dus ik besta, sprak René Descartes. Het luidde een tijdperk in van technologische vooruitgang, wetenschap, maatschappelijke ontwikkelingen, welvaart, wetgeving en… nog bloediger oorlogen dan ooit. De rijke adel werd ruim een eeuw later in de pan gehakt, maar zoals je een kind wel uit ‘t Gooi kunt halen, maar ‘t Gooi niet uit het kind, zo herpakte de oude Duitse Adel zich in het Nationaal Socialisme en ging gevoegelijk door met haar sadistische gewoontes en spelletjes.
En hoewel weinigen meer terug zouden willen naar de onhygiënische en barbaarse toestanden van de Middelleeuwen, kunnen we met zijn allen toch wel stellen, dat de periode van het grote denken, de fase waar de kaarten ‘Zwaarden’ in de Tarot voor staan, uiteindelijk leidde tot de verwende kinderen die we dagelijks om ons heen zien (en daarmee bedoel ik ook volwassenen, met de Kardashians als lichtend voorbeeld). Ze worden zo prachtig verbeeld in de familie van de Zwaarden. De Schildknaap en Ridder van Zwaarden zijn verwende jongetjes die vechtend over straat gaan. De Koning en de Koning zijn moe, ze zijn elkaar beu en praten niet meer met elkaar. De polarisatie ten top
De Familie van Zwaarden. Een ijdele jongste zoon, die mooi weer speelt met zijn zwaard in een turbulent landschap, zijn broer die hem en de rest van de wereld agressief aanvalt, tot de tanden bewapend. Hun moeder zit daar een beetje zuur te wezen. Zij keert haar kinderen de rug toe en verwijt haar man vanalles. Hij vindt zichzelf vermagerd en gesloten terug op zijn stenen troon, het contact verloren met de liefde en de warmte die had kunnen zijn.
De illusie van schaarste
Zo zeker als de kaartenreeks Zwaarden na de Koning ophoudt, zo zeker komen we in die nieuwe fase. We kunnen elkaar niet voor eeuwig met de nek blijven aankijken, omdat we nu eenmaal een verschillende kijk op de werkelijkheid hebben. De volgende reeks is die van Staven en daarna die van Kelken. Deze reeksen gaan over vruchtbaarheid en overvloed, waarbij Staven de overvloed van de natuur symboliseert en Kelken doen denken aan de Hoorn des Overvloeds.
Omdat het niet in de aard van de mens zit om te polariseren, gaat deze tijd van polarisatie weer voorbij. Polarisatie is iets mentaals; it’s in the Mind. Mentaal kunnen we het oneens zijn en elkaar haten, maar ieder mensenhart is gelijk en het hart voelt zich onveilig in een omgeving waar constant een denkbeeldige vijand is.
Met al het moois dat technologie en innovatie ons wél gebracht heeft, kunnen we ook prachtige dingen doen. We kunnen wereldwijd met elkaar communiceren en kennis uitwisselen. Dat betekent dat ieder mens in staat gesteld kan worden om zijn eigen voedsel en veiligheid te bewerkstelligen.
De volgende stap is dan ook het opheffen van de illusie van schaarste, iets waar klimaatgelovigen nog heel sterk aan vastklampen. “We zijn met teveel mensen op deze aarde!”, roepen ze, maar dat is gebaseerd op een stedelijk beeld, dat geheel niet in overeenstemming is met de werkelijkheid, waarbij alle mensen ter wereld met 200m2 eigen grond in een gebied zo groot Alaska passen en de aarde verder volledig voor de dieren en de planten is.
Die illusie is vanzelf ontstaan door ‘economische wetten’, een uitvloeisel van de Mentale Periode waar we nu uitkomen. The Era of the Mind. De samenleving, de mensheid en de natuur blijken helemaal niet te vatten in deze economische structuren. Het diende ons een tijdje, maar het brengt ons nu vooral oorlog, ziektes en armoede.
Voorspelling? Of pure logica…
Je hoeft eigenlijk alleen maar even contact te leggen met je hart of je onderbuik om te beseffen, dat de wereld er geen mooiere plek op geworden is, sinds de woorden van Descartes, al was het in de eeuwen daarvoor ook geen feest. Feit is dat welvaart, een sterke overheid en een goed georganiseerde samenleving ons geen vrede brengen. De New World Order heeft gefaald.
Laat staan dat ieder mens een menswaardig bestaan kan bouwen in de rat race van studeren, werken, sparen, pensioen opbouwen, meedoen met alle trens en hypes, iedere twee jaar een nieuwe telefoon en alles wat je meemaakt op sociale media knallen. Iedereen beroemd! Wat een waanzin.
Het is dan ook geen voorspelling, maar pure logica, dat het hart van steeds meer mensen open gaat en mensen tot de conclusie komen dat dit systeem op zijn eind loopt. Je kunt daar dan allerlei theorieën van De Eindtijd omheen hangen, maar dat hoeft helemaal niet. De Toren van Babel, van menselijke hoogmoed, staat op instorten. De hoge bomen vangen teveel wind en een zomerstorm zal ze kortwieken. Een fluwelen revolutie zal de Westerse samenleving op de knieën dwingen om weer terug te gaan naar de basis. Heel veel zinloze kennis en innovatie zal verloren gaan, omdat die ons voorlopig niet dienen. Wat heb je aan een koelkast die je boodschappen bestelt bij de supermarkt of een tandenborstel die registreert hoe hard jij op je tandvlees drukt, terwijl op andere plekken in de wereld mensen geen toegang tot voedsel, water of energie hebben? Pas over 250 tot 300 jaar zal er weer een nieuwe periode aanbreken, maar nu is het tijd voor gelijkwaardige overvloed.
En ja, ik verwacht een revolutie. Niet een met hooivorken en stormrammen, ondanks de recente gebeurtenissen in Nepal, maar een beschaafd afscheid nemen van de Europese Unie, de Verenigde Naties, de NAVO en de illusie van stemrecht, die Den Haag ‘onze democratie en rechtstaat’ noemt.
Het voldoet niet meer, het past niet meer, het oogt niet meer. Het piept, het kraakt, het stinkt aan alle kanten en is vanbinnen zo verrot als een beerput. Nog een paar simpele zielen, die niet verder kunnen denken, verdedigen die ‘rechtstaat’ nog, maar dat zijn types als Frans Timmermans, Henri Bontenbal en Mark Rutte, die zelf al zo vaak door hun eigen verzinsels zijn ingehaald, dat ze hun geloofwaardigheid totaal verloren zijn. En zoals in de meeste familiebedrijven is er altijd een generatie die met hoogmoed het bedrijf in een paar decennia te gronde richt. Het faillissement komt dan snel, onverwacht en definitief: de Fluwelen Revolutie.
Over hoe dit afloopt, later meer…
Lieve groet,
Igor van Kaam
